Loading Circle

O NAS

Etos „bieszczadzkich smolarzy”, ”zakapiorów” i produkcji „czarnego złota” jest nieoderwalną częścią Bieszczad. Początkowo węgiel wypalano tu w mielerzach – stosy drewna ułożone na kształt kopuły przykrywano gliną, ziemią i darnią. Proces spalania odbywał się dzięki kontrolowanemu dopływowi powietrza. Mielerze zostały wyparte przez wydajniejsze, stalowe retorty. Pod koniec lat 90-tych XX w., działało tu niemal 600 retort w 53 bazach. Niestety, w związku z brakiem opłacalności tego typu przedsięwzięcia i ten sposób wypału węgla nie przetrwał. Do 2017 r., liczba ta znacznie się zmniejszyła, pracowało już tylko 58 retort w 11 bazach. Dziś działający wypał to prawdziwa rzadkość. Chcąc ocalić od zapomnienia tę specyficzną branżę a wraz z nią legendarny już zawód smolarza, Fundacja „Ramię w Ramię-nad Osławą” po wielomiesięcznych staraniach w lipcu 2023 r. uruchomiła Ekomuzeum Węgla Drzewnego.

o nas

Udało nam się zorganizować wyjątkowe miejsce, które tworzą nie tylko oryginalne eksponaty ale i wyjątkowi ludzie. „Na Wypale” to coś więcej niż muzeum, to w pełni działający pokazowy wypał na którym na własne oczy można zobaczyć cały proces produkcji węgla drzewnego. Oprócz eksponatów nasi goście poznają również historie miejsc takich jak to, historie ludzi którzy wybierają ten specyficzny i trudny sposób życia, nie zabraknie także ciekawostek i anegdot o których chętnie opowiedzą nasi przewodnicy i smolarze.

„Na wypale” znajdą państwo stosy różnych gatunków drzew wykorzystywanych do produkcji węgla drzewnego, działające retorty, zabytkowy samochód do zrywki drewna tzw. „pszczołę”, czy galerie zdjęć. Będzie można zobaczyć jak mieszkają smolarze oraz jak spędzają dzień w pracy.

Fundacja logo

Założyciel

logo nawypale

Założycielem Ekomuzeum jest “Fundacja Ramię w Ramię – nad Osławą”, która powstała w 2018r. Jednym z naszych głównych celów jest działalność na rzecz integracji i aktywizacji zawodowej osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. Służy temu założone przy Fundacji Przedsiębiorstwo Społeczne, w którym zatrudnione są osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. Działamy na rzecz rozwoju społeczności lokalnych, wspierania i upowszechniania kultury fizycznej oraz przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym. W tym celu założyliśmy Amatorski Klub Sportowy „Ramię w Ramię” - zrzesza on 26 dorosłych oraz 14 dzieci – najmłodszy zawodnik ma 5 lat zaś najstarszy 67. Regularnie organizujemy turnieje i sparingi. Aktywnie działamy na rzecz Polonii na Ukrainie - sformalizowaliśmy współpracę z Towarzystwem Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej. Zrealizowaliśmy projekty w wyniku których nieodpłatne przekazaliśmy na rzecz dzieci z Polskiej Szkoły Sobotniej w Drohobyczu niemal tysiąc książek o tematyce narodowej oraz 140 lektur szkolnych.

Cyklicznie realizujemy Gwiazdkę z Fundacją podczas której dzieci seniorzy i niepełnosprawni z okolicy otrzymują paczki świąteczne. W związku z sytuacją na Ukrainie w siedzibie Fundacji zorganizowaliśmy bank żywności, w którym zaopatrywali się uchodźcy z terenu gminy Komańcza i gmin ościennych, prowadziliśmy punkt pomocy administracyjnej i organizowaliśmy spotkania integracyjne dla uchodźców wojennych oraz miejscowej ludności. Od początku wojny wysyłaliśmy transporty pomocy humanitarnej na Ukrainę; żywność, odzież, chemię gospodarczą, sprzęty AGD, medykamenty, opatrunki, na kwotę ponad 4,5 miliona zł. W ubiegłym miesiącu przekazaliśmy wyprawki szkolne dla 1 000 dzieci z terenów ogarniętych działaniami wojennymi. “Na Wypale” to najmłodsze dziecko Fundacji, z którego jesteśmy najbardziej dumni. Działanie ma na celu zachowanie tradycji przemysłowej regionu jednocześnie dając pracę kolejnym osobom z naszego regionu.

grupa Na Wypale